Ek iş

Ek iş, mevcut bir iş veya mesleki eğitim ilişkisinin yanında yapılan her türlü iştir ve mesleki özgürlük boş zamanları da kapsadığı için çalışanlar bunu kural olarak yapabilir. Ancak birçok iş sözleşmesi, ek işin önceden bildirilmesini zorunlu kılar. Bu durum fotoğraf ve film prodüksiyonları için de geçerlidir.

Bildirmek, izin almak anlamına gelmez

Özel sektörde bildirim yükümlülüğü normal durum, izin alma zorunluluğu ise istisnadır. İşveren, kendi menfaatlerinin etkilenip etkilenmediğini inceleyebilmelidir. Bunun için faaliyetin içeriğine değil, türüne ve kapsamına ihtiyaç duyar. „Model ve oyuncu olarak serbest çalışma, hafta sonlarında münferit randevular“ gibi objektif bir açıklama genellikle yeterlidir.

İşveren ne zaman itiraz edebilir?

İşveren ek işi yalnızca haklı menfaatlerin bulunması hâlinde yasaklayabilir. Yaygın gerekçeler şunlardır:

• Çalışma süresi: Birden fazla iş ilişkisinde yasal azami çalışma süreleri toplamda aşılmamalı ve işe başlamadan önceki dinlenme süresine uyulmalıdır.
• Rekabet: Doğrudan bir rakip için çalışmak çoğunlukla dışlanır ve sözleşmede genellikle bir rekabet yasağı ile düzenlenir.
• Çalışma kapasitesi: Örneğin uzun bir çekim gününün ardından aşırı yorgunluk nedeniyle asıl iş zarar görmemelidir.
• İşverenin itibarı: Dışa dönük niteliği olan mesleklerde kamuya açık biçimde yürütülen bir faaliyet itibara zarar verebilir. Burada karar, somut olayın koşullarına göre verilir.

Kamu hizmeti ve mesleki eğitim

Memurlar için daha sıkı kurallar geçerlidir: Birçok ek iş için izin alınması gerekir ve hizmet dışındaki davranışlar da kamu görevi hukuku bakımından değerlendirilebilir. Kamu hizmetinin toplu sözleşmeye tabi alanında ve korunmaya muhtaç kişilerle temas edilen mesleklerde de özel dikkat gerekir. Mesleki eğitim alan kişiler, eğitimleri ve dinlenme süreleri olumsuz etkilenmediği sürece yanlarında çalışabilir.

Gizliliği doğru değerlendirmek

Bildirim yükümlülüğü, prodüksiyonların, platformların veya görsellerin açıklanmasını zorunlu kılmaz. Ayrıca sanatçı adı, coğrafi engelleme ve ayrı hesaplar kullanan kişiler, iş arkadaşlarının tesadüfen bunlarla karşılaşma ihtimalini azaltır. Ancak hiç görünür olmamayı kimse garanti edemez.

İşveren bunu tesadüfen öğrenirse

Bir ek işin bildirim yapılmadan ortaya çıkması, öncelikle sözleşmeden doğan bir yükümlülüğün ihlalidir. İhtar verilmesi mümkündür; fesih ise genellikle ancak ihlallerin tekrarlanması veya ağır olması ya da haklı menfaatlerin gerçekten ihlal edilmesi hâlinde gündeme gelir. Faaliyetini usulüne uygun şekilde bildirmiş olan kişi çok daha iyi bir konumda olur. İş yeriyle bağlantısı olmayan özel içeriklere yönelik tepkiler, iş hukuku bakımından birçok kişinin korktuğundan daha sınırlıdır. Kamu hizmetinde ve kilise kurumları gibi özel bir niteliğe sahip kuruluşlarda durum farklı olabilir.

İlk randevudan önce kontrol listesi

• İş veya mesleki eğitim sözleşmende bildirim ya da izin alma hükmü bulunup bulunmadığını kontrol et.
• Faaliyeti, ilk randevu gerçekleşmeden önce objektif ve yazılı şekilde bildir.
• Çekim günlerini, dinlenme süresi ve asıl iş zarar görmeyecek şekilde planla.
• Kamu hizmetinde çalışıyorsan ilk randevudan önce, örneğin sendikadan veya iş hukuku alanında uzman bir avukattan danışmanlık al.

Asıl iş ile çekimlerin bir arada yürütülmesi hakkında daha fazla bilgiye Hafta sonu ek işi sayfasından ulaşabilirsin.