Deepfake

Deepfake to wygenerowany lub zmanipulowany za pomocą sztucznej inteligencji obraz, film albo nagranie dźwiękowe, które przedstawia prawdziwą osobę w sytuacji, która nigdy nie miała miejsca, lub sprawia, że mówi ona rzeczy, których nigdy nie powiedziała. Najczęściej twarz zostaje przeniesiona na ciało innej osoby. Termin łączy „deep learning”, czyli metodę uczenia maszynowego, ze słowem „fake” oznaczającym fałszerstwo.

Dwa sposoby, na jakie deepfake’i dotykają wykonawców

Pierwszy sposób jest dobrze znany: twarz danej osoby zostaje bez jej wiedzy wmontowana w materiały o charakterze seksualnym. Dla wykonawczyń i wykonawców oznacza to, że pod ich nazwiskiem mogą krążyć fałszerstwa przedstawiające treści, których nigdy nie nagrali ani na które nigdy nie wyrazili zgody, na przykład czynności znajdujące się na ich No-List.

Drugi sposób jest często pomijany: prawdziwe nagrania wykonawców służą jako ciało, na które nakładana jest twarz innej, niezwiązanej z tym osoby. Również w takim przypadku Twój materiał zostaje wykorzystany do czegoś, na co nie wyraziłeś zgody.

Dochodzi do tego trzeci, umowny poziom. Na podstawie wystarczającej liczby nagrań można wytrenować cyfrowy wizerunek, który będzie generował nowe sceny bez konieczności ponownego stawania przez Ciebie przed kamerą.

Na co zwrócić uwagę w umowie

Dokładnie przeczytaj klauzulę dotyczącą praw do korzystania. Ryzykowne są sformułowania, które zezwalają na przetwarzanie „w każdej formie technicznej”, korzystanie „dla wszystkich znanych i przyszłych metod” albo wyraźnie na trenowanie systemów AI i tworzenie treści syntetycznych. Rzetelne umowy regulują to wyraźnie i wyłączają takie zastosowania albo przewidują za nie osobne wynagrodzenie. Jeśli nie masz pewności, zapytaj pisemnie i dopilnuj, aby odpowiedź została wpisana do umowy. Budowę umowy wyjaśnia artykuł Umowa z modelem — akapit po akapicie.

Najważniejsze informacje o sytuacji prawnej

Deepfake narusza prawo do własnego wizerunku oraz ogólne prawo osobistości. Wynikają z tego roszczenia cywilnoprawne o zaniechanie, usunięcie i w określonych przypadkach odszkodowanie. Rozpowszechnianie seksualizowanych fałszerstw bez zgody może ponadto stanowić przestępstwo. Na poziomie europejskim obowiązują również wymogi oznaczania określonych treści wygenerowanych przez AI. Ta dziedzina prawa szybko się rozwija, dlatego w konkretnym przypadku warto skorzystać z porady prawnika.

Gdy pojawi się fałszerstwo

• Zabezpiecz miejsca publikacji, zapisując adres, datę i zrzut ekranu, zanim cokolwiek zgłosisz.
• Zgłoś treść platformie. Duże platformy w swoich zasadach zabraniają publikowania syntetycznych intymnych zdjęć bez zgody.
• Zażądaj usunięcia treści za pomocą procedury Takedown, a w wyszukiwarkach — usunięcia jej z wyników wyszukiwania.
• Złóż zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa, szczególnie jeśli fałszerstwo wiąże się z szantażem.
• Poinformuj produkcję, jeśli wykorzystano prawdziwy materiał z planu zdjęciowego. Jako posiadacz praw może ona podjąć dodatkowe działania.

Nie zawsze da się rozpoznać fałszerstwa. Wskazówkami mogą być nienaturalne przejścia przy linii włosów i podbródku, migoczące krawędzie, niespójne oświetlenie albo tatuaże i znamiona, których brakuje lub które znajdują się w niewłaściwym miejscu. Aby dokonać zgłoszenia, nie musisz jednak udowadniać, że treść jest fałszerstwem. Wystarczy, że nie wyraziłeś zgody na jej publikację.

Ośrodki pomocy zajmujące się przemocą cyfrową wspierają również w sprawach deepfake’ów. Ważne jest: fałszerstwo nie jest skutkiem Twojej pracy, lecz naruszeniem dokonanym przez osoby trzecie.