Πλάνο

Ένα πλάνο είναι ένα τμήμα εικόνας που καθορίζεται από τη θέση της κάμερας, τη γωνία λήψης και το μέγεθος του πλάνου και ισχύει μέχρι να αλλάξει θέση η κάμερα. Μια σκηνή αποτελείται συνήθως από πολλά πλάνα, όπως ένα γενικό πλάνο που δείχνει ολόκληρο τον χώρο, ένα μεσαίο πλάνο και αρκετά κοντινά πλάνα.

Το πλάνο και η λήψη δεν είναι το ίδιο

Το πλάνο περιγράφει τι δείχνει η κάμερα. Η λήψη είναι μία μεμονωμένη προσπάθεια καταγραφής μέσα σε αυτό το πλάνο. Αν ένα κοντινό πλάνο γυριστεί τρεις φορές, πρόκειται για τρεις λήψεις του ίδιου πλάνου. Στο σετ θα ακούς συνεχώς και τους δύο όρους, συχνά σε συνδυασμό, όπως «πλάνο τέσσερα, λήψη δύο».

Τα μεγέθη πλάνων έχουν συγκεκριμένες ονομασίες: γενικό, μακρινό γενικό, αμερικανικό, μεσαίο, κοντινό, πολύ κοντινό και λεπτομέρεια. Δεν χρειάζεται να τα γνωρίζεις απ’ έξω, αλλά βοηθά να ξέρεις ότι σε ένα πολύ κοντινό πλάνο φαίνεται μόνο το πρόσωπό σου, ενώ σε ένα γενικό πλάνο φαίνεται ολόκληρο το σώμα σου μαζί με το περιβάλλον.

Τι σημαίνει μια αλλαγή για σένα

Κάθε νέο πλάνο σημαίνει αλλαγή στησίματος. Η κάμερα μετακινείται, ο φωτισμός ρυθμίζεται ξανά και μερικές φορές ο ήχος τοποθετείται διαφορετικά. Αυτό διαρκεί, ανάλογα με την απαιτούμενη προετοιμασία, από λίγα λεπτά έως αρκετά περισσότερο. Για σένα είναι χρόνος αναμονής, κατά τον οποίο πρέπει να παραμείνουν όπως είναι το μακιγιάζ και η ενδυματολογία.

Ταυτόχρονα, μια αλλαγή σημαίνει ότι θα παίξεις ξανά την ίδια δράση, αυτή τη φορά από διαφορετική οπτική γωνία. Για να ταιριάξει αργότερα το μοντάζ, η στάση του σώματος, η κατεύθυνση του βλέμματος και τα αντικείμενα σκηνής πρέπει να συμφωνούν με το προηγούμενο πλάνο. Αυτό το προσέχει το continuity, αλλά συμβάλλεις κι εσύ με την προσοχή σου.

Πόσα πλάνα έχουν προγραμματιστεί αναφέρεται στη λίστα πλάνων. Σου δείχνει επίσης περίπου πόσο θα διαρκέσει μια σκηνή. Μια σύντομη σκηνή με πολλά πλάνα μπορεί να χρειαστεί περισσότερο χρόνο από μια μεγάλη σκηνή με λίγα. Ορισμένες παραγωγές δουλεύουν ταυτόχρονα με δύο κάμερες, ώστε να εξοικονομούν αλλαγές στησίματος. Τότε δημιουργούνται δύο πλάνα σε ένα πέρασμα και χρειάζεται να επαναλάβεις τη δράση λιγότερες φορές.

Τμήμα εικόνας και συναίνεση

Το πλάνο καθορίζει τι είναι ορατό. Ένα πολύ κοντινό πλάνο μπορεί να δείξει χαρακτηριστικά που δεν ξεχωρίζουν στο γενικό, όπως ένα τατουάζ ή μια ελιά που σε καθιστά αναγνωρίσιμο. Αντίστροφα, ένα ευρύ πλάνο μπορεί να δείξει χώρους ή αντικείμενα που επιτρέπουν συμπεράσματα για τον τόπο του γυρίσματος.

Αν το τμήμα εικόνας αλλάξει σημαντικά σε σχέση με όσα είχαν συζητηθεί, για παράδειγμα από μια υπονοούμενη σε μια ρητή οπτική γωνία, αυτό αφορά τη συναίνεσή σου. Οι επαγγελματικές ομάδες ανακοινώνουν εκ των προτέρων μια τέτοια αλλαγή. Μπορείς να ρωτήσεις τι περιλαμβάνεται στο κάδρο και, αν χρειάζεται, να ζητήσεις να δεις την οθόνη. Η αρχή πίσω από αυτό εξηγείται στο λήμμα Συναίνεση.

Πρακτικές συμβουλές

• Στην αρχή κάθε νέου πλάνου, ρώτα σύντομα τι φαίνεται στο κάδρο και τι όχι.
• Θυμήσου τη θέση και τη στάση του σώματός σου στο τέλος μιας λήψης, σε περίπτωση που η συνέχεια γίνει από διαφορετική οπτική γωνία.
• Χρησιμοποίησε τους χρόνους αλλαγής στησίματος για να πιεις νερό και να ξεκουραστείς, αλλά μείνε κοντά ώστε να μη χρειαστεί να σε αναζητήσει κανείς.
• Έλεγξε εκ των προτέρων τα πλάνα που αγγίζουν τα όριά σου με τη Λίστα Ναι-Όχι-Ίσως σου.