Model Release

Een Model Release is de toestemming waarmee je instemt met de publicatie en verspreiding van opnamen waaraan je hebt meegewerkt. Het gaat niet om de draaidag zelf, maar om alles wat er daarna met de foto’s en video’s gebeurt.

Twee documenten, twee functies

Het modellencontract regelt het werk: datum, rol, duur, vergoeding, grenzen en tests. De Release regelt de exploitatie: dat de productie de opnamen mag tonen, verspreiden en voor eigen reclame mag gebruiken.

Je kunt het ene hebben zonder het andere. Een productie die je heeft betaald, maar niet over een geldige toestemming beschikt, mag het materiaal niet openbaar tonen. Omgekeerd ontstaat uit een toestemming alleen geen aanspraak op een vergoeding.

Het onderscheid is daarom geen formaliteit, maar een kwestie van reikwijdte: het contract geldt voor één dag, de Release geldt zolang de verleende rechten lopen. In de regel is dat blijvend.

Waarom er meestal maar één document op tafel ligt

In de praktijk staan het contract en de Release bijna altijd in hetzelfde document, vaak als één onderdeel tussen vele andere. Dat is toegestaan en voor de productie eenvoudiger te beheren.

Voor jou maakt dat de controle moeilijker. De beslissende zinnen over periode, gebied, kanalen en doorgifte aan derden staan tussen bepalingen over reiskosten, pauzes en gedrag op de set. Eén handtekening aan het einde dekt alles tegelijk af, en er is geen tweede moment waarop je nog eens zou stilstaan.

Daar komt bij dat de exploitatieclausules taalkundig onopvallend zijn. Een zin als „in tijd, geografisch en inhoudelijk onbeperkt” leest onschuldig en is de meest verstrekkende formulering die er bestaat.

Waarvan de geldigheid afhangt

De basis in het Duitse recht is paragraaf 22 van de Kunsturhebergesetz: afbeeldingen van een persoon mogen alleen met diens toestemming worden verspreid of openbaar worden tentoongesteld. Omdat opnamen van een herkenbare persoon bovendien persoonsgegevens zijn, is ook de AVG van toepassing, met haar vereisten voor een vrijwillige en geïnformeerde toestemming.

Geïnformeerd betekent dat je uit het document kunt opmaken waarvoor je toestemming geeft. In de branche komen zeer ruim geformuleerde bepalingen veel voor. Of zo’n bepaling in een individueel geval standhoudt, hangt af van de concrete bewoordingen en niet van een algemene regel.

Ook het herroepingsrecht is geen nooduitgang: het bestaat niet onbeperkt, en wat al is gepubliceerd en aan derden is doorgegeven, kan in de praktijk nauwelijks volledig worden teruggehaald.

Bij het lezen ordenen

• Scheid arbeidsregels van exploitatieregels en lees het tweede deel eerst.
• Zoek gericht naar het gedeelte over doorgifte aan derden.
• Ga na of previewafbeeldingen, trailers en compilaties zijn inbegrepen.
• Laat je een ondertekende kopie geven voordat de opnamen beginnen.

Als je zonder herkenbaar gezicht en onder een artiestennaam wilt werken, bespreek dat dan vóór je ondertekent. Welke mogelijkheden daarbij werken en welke niet, staat in het artikel over anoniem werken.

Dit lemma legt het begrip uit en vervangt geen juridisch advies. Voor de beoordeling van een concrete clausule in je eigen contract helpt alleen juridisch onderzoek.