Stoplichtcode

De stoplichtcode is een drietraps feedbacksysteem voor een lopende opname: groen betekent doorgaan, geel betekent langzamer, zachter of een korte pauze, rood betekent onmiddellijk stoppen. In plaats van één enkele noodrem geeft de code je een schaal waarmee je de situatie kunt bijsturen terwijl die zich voordoet.

Het systeem is overgenomen uit de praktijk van seksualiteit met wederzijdse instemming en uit het theater. Bij filmproducties is het nuttig omdat een draaidag lang is en de belasting niet plotseling ontstaat, maar geleidelijk toeneemt.

De drie niveaus in de praktijk

• Groen. Alles is in orde, ga door zoals afgesproken. Het wordt gegeven wanneer de regie of de tegenspeler ernaar vraagt en bevestigt dat de toestemming nog steeds geldt.
• Geel. Het gaat nog, maar niet op deze manier. Tempo omlaag, intensiteit omlaag, even ademhalen, van positie wisselen. De opname hoeft niet te eindigen, maar moet worden aangepast.
• Rood. Onmiddellijk stoppen, net als bij het Safeword. Camera uit, afstand nemen, niet vragen naar de reden.

Het voordeel ten opzichte van één enkel stopwoord

Een Safeword kent alleen aan of uit. Wie slechts iets kleins wil corrigeren, houdt het daarom vaak in en werkt verder, ook als het onprettig wordt. De belasting blijft toenemen totdat uiteindelijk toch de volledige stop volgt.

Geel vangt precies die gevallen op. Het meldt dat er iets moet worden aangepast zonder de draaidag te beëindigen, en verlaagt de drempel om überhaupt iets te zeggen. Een set waarop regelmatig geel wordt gezegd, is geen moeilijke set — het is een set waarop rood minder vaak nodig is.

Voor de productie is dat economisch voordelig. Een scène die op twee niveaus wordt aangepast, belandt in de montage. Een afgebroken scène kost een halve draaidag.

Als praten niet mogelijk is

Er zijn shots waarin je niet kunt praten of waarin een gesproken woord de geluidsband verpest. Daarvoor wordt vooraf een non-verbaal teken afgesproken: twee keer aantikken voor geel, drie keer voor rood, of een voorwerp in de hand waarvan het laten vallen de stop activeert.

Het teken hoort net zo goed thuis in het voorgesprek als de woorden zelf. En daarvoor geldt dezelfde eis: het mag niet toevallig uit de scène voortkomen.

Voor de opname vastleggen, niet tijdens de opname

De code wordt tijdens de voorbespreking afgesproken, aan iedereen in de ruimte doorgegeven en niet spontaan tijdens de opname bedacht. Vraag er tijdens het voorgesprek rechtstreeks naar — als niemand op de set met het systeem werkt, kun je het toch voor jouw scène invoeren.

Een productie die zo’n afspraak als overdreven afdoet, zegt daarmee meer over haar werkwijze dan over jou. Wat je verder nog vóór je toezegging moet bespreken, staat onder Verloop.